หนังสือที่เขย่าการเมืองอเมริกา เมื่อความโกรธคือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง

By tharadhol in Books, Economy, Politics, Recommendations, Review, The Story

หากเรามองไปที่สหรัฐอเมริกา ดินแดนที่ขึ้นชื่อว่าเป็นต้นแบบของ “ประชาธิปไตย” และระบบเศรษฐกิจแบบเสรี

หลายคนอาจจินตนาการถึงภาพความมั่งคั่งและโอกาสที่เปิดกว้างสำหรับทุกคน

แต่ความจริงที่ Bernie Sanders สมาชิกวุฒิสภาผู้คร่ำหวอดในวงการเมืองมาอย่างยาวนานกำลังจะบอกเราในหนังสือ “It’s OK to Be Angry About Capitalism” กลับเป็นหนังคนละม้วน…

เขากำลังชี้ให้เห็นว่า ระบบที่ขับเคลื่อนโลกอยู่ในตอนนี้ ไม่ใช่แค่ทุนนิยมธรรมดา

แต่มันคือทุนนิยมที่ขับเคลื่อนด้วยความโลภที่ยากจะควบคุม จนกลายเป็นต้นเหตุของความเหลื่อมล้ำที่น่ากลัว

ลองนึกภาพสังคมที่มหาเศรษฐีเพียงไม่กี่คน มีอำนาจควบคุมความมั่งคั่งมากกว่าคนส่วนใหญ่ในประเทศรวมกันเสียอีก คุณคิดว่าระบบแบบนี้มันปกติจริงๆ หรือ?

Bernie Sanders ตั้งคำถามที่น่าสนใจว่า มนุษย์เราจะยอมรับรูปแบบเศรษฐกิจที่เอื้อประโยชน์ให้คนเพียง 1% ในขณะที่คนอีก 99% ต้องดิ้นรนอย่างหนักได้อย่างไร

เรื่องราวนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย เพราะหากเราหันกลับมามองประเทศไทย

ความรู้สึกที่ว่า “คนรวยยิ่งรวยขึ้น คนจนยิ่งเหนื่อยลง” ก็เป็นสิ่งที่สัมผัสได้อย่างชัดเจนไม่แพ้กัน…

ย้อนกลับไปในการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐฯ ปี 2016 และ 2020 ชื่อของ Bernie Sanders กลายเป็นที่พูดถึงอย่างกว้างขวางในฐานะผู้ที่กล้าเสี่ยงเข้ามาปฏิวัติระบบการเมืองแบบเดิม ๆ

เขาไม่ได้เดินเกมตามกฎเดิมๆ ที่ต้องวิ่งเข้าหา “Big Money” หรือกลุ่มทุนยักษ์ใหญ่เพื่อขอเงินสนับสนุนการเลือกตั้งเหมือนนักการเมืองคนอื่นๆ

สิ่งที่เขาทำคือการพิสูจน์ว่า พลังของ “Working Class” หรือชนชั้นแรงงานนั้นมีอยู่จริง และมันทรงพลังพอที่จะสั่นคลอนโครงสร้างเดิมได้

แคมเปญของเขารวบรวมเงินบริจาคจากผู้คนตัวเล็กๆ ไม่ว่าจะเป็นครู พนักงานไปรษณีย์ หรือพนักงานคลังสินค้าของ Amazon กว่า 2 ล้านราย

เงินบริจาคเฉลี่ยต่อครั้งอยู่ที่ประมาณ 18.5 ดอลลาร์สหรัฐฯ เท่านั้น แต่มันกลับรวมกันเป็นพลังมหาศาลที่ทำให้เขาสามารถต่อสู้กับกลุ่มอำนาจเดิมได้อย่างสมศักดิ์ศรี

นี่คือการปฏิวัติโมเดลการหาเสียงที่ปฏิเสธเงินจากอุตสาหกรรมยักษ์ใหญ่ที่อาจจะไม่เคยเห็นมาก่อนในสังคมอเมริกา

เพราะเขารู้ดีว่าหากรับเงินจากใครมาแล้ว ย่อมยากที่จะออกนโยบายที่ไปกระทบผลประโยชน์ของคนกลุ่มนั้น…

ในช่วงกุมภาพันธ์ปี 2020 Bernie Sanders เข้าใกล้ความสำเร็จมากที่สุดครั้งหนึ่ง

เขาชนะในรัฐหลักอย่าง Iowa, New Hampshire และ Nevada จนทำให้กลุ่มทุนเดิมเริ่มตกตะลึง

เมื่อเห็นท่าไม่ดี กลุ่มอำนาจเดิมจึงเริ่มรวมตัวกันเพื่อหนุน Joe Biden ซึ่งถูกมองว่าเป็นตัวเลือกที่ปลอดภัยกว่าในสายตาของกลุ่มทุนและระบบเดิม

ในมุมมองของ Sanders ประชาธิปไตยที่ถูกขับเคลื่อนด้วยเงินทุนนับหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เพื่อการ Lobbying และการหาเสียง ไม่ใช่ประชาธิปไตยที่แท้จริง

เขามองว่ามันคือระบบที่ “Wealthy Elite” เป็นเจ้าของ และใช้สื่อในมือเพื่อปกป้องอำนาจของตัวเอง ในขณะที่เสรีภาพของสื่อจริงๆ กลับมีอยู่น้อยมาก

น่าสนใจว่าฐานเสียงที่เหนียวแน่นที่สุดของเขาคือ กลุ่มคนรุ่นใหม่ที่อายุต่ำกว่า 30 ปี ซึ่งเริ่มมองเห็นว่าระบบปัจจุบันไม่ได้ทำงานเพื่อพวกเขาอีกต่อไป

คนรุ่นใหม่เหล่านี้กำลังเผชิญกับความจริงที่เจ็บปวดว่า มาตรฐานการครองชีพของพวกเขากำลังจะต่ำกว่ารุ่นพ่อแม่เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์

ลองดูตัวเลขที่น่าตกใจในสหรัฐฯ ตั้งแต่ปี 1920 รายได้กว่า 45% ตกไปอยู่ในมือของคนเพียง 1% ที่อยู่บนยอดพีระมิด…

ในขณะที่ CEO ของบริษัทยักษ์ใหญ่มีรายได้เฉลี่ยมากกว่าพนักงานทั่วไปถึง 350 เท่า

แต่คนทำงานส่วนใหญ่กลับมีรายได้จริงไม่ต่างจากเมื่อ 50 ปีที่แล้วหากคำนวณตามอัตราเงินเฟ้อ

ปัจจุบันคนอเมริกันมากกว่าครึ่งต้องทำงานแบบเดือนชนเดือน เพื่อรอรับเช็คเงินเดือนถัดไปเพียงเพื่อให้มีชีวิตรอด

คนนับล้านกำลังดิ้นรนกับค่าแรงที่ต่ำเตี้ย มีคนไร้บ้านกว่า 5 แสนคน และอีกหลายล้านคนที่ต้องจ่ายรายได้เกือบครึ่งหนึ่งไปกับค่าที่อยู่อาศัยที่แพงระยับ

นี่คือภาพสะท้อนของประเทศที่พัฒนาแล้ว แต่กลับมีคนเกือบร้อยล้านคนไม่มีประกันสุขภาพที่เพียงพอ และแรงงานสูงอายุกว่า 40% แทบไม่มีเงินออมหลังเกษียณ

สถานการณ์เหล่านี้ดูคุ้นๆ เหมือนสิ่งที่เกิดขึ้นในบ้านเราไหม? ปัญหาค่าแรงขั้นต่ำ สวัสดิการแรงงาน และหนี้ทางการศึกษา เป็นแผลสดที่รอการรักษาไม่ต่างกัน

Bernie Sanders จึงเสนอแนวคิดเรื่อง “Wealth Tax” หรือการเก็บภาษีความมั่งคั่งจากเหล่าอภิมหาเศรษฐีเพื่อนำมาสร้างสวัสดิการให้คนส่วนใหญ่…

เขายกตัวอย่างว่า หากกฎหมายนี้ผ่าน ครอบครัว Walton เจ้าของ Walmart หรือ Jeff Bezos ผู้ก่อตั้ง Amazon จะต้องจ่ายภาษีเพิ่มขึ้นมหาศาลจากทรัพย์สินที่พวกเขามี

แม้แต่ Elon Musk หรือ Mark Zuckerberg เองก็ต้องจ่ายภาษีเพิ่มขึ้นนับหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เพื่อช่วยพยุงสังคมที่พวกเขาสร้างความมั่งคั่งขึ้นมา

แต่แน่นอนว่าในโลกแห่งความเป็นจริง การผลักดันนโยบายเหล่านี้พ่ายแพ้ให้กับกลุ่มผู้สนับสนุนทุนนิยมที่คอยปกป้องผลประโยชน์ของมหาเศรษฐีเสมอ

Sanders มองว่าปัญหาเหล่านี้ไม่มีอจุดกึ่งกลางระหว่างความโลภที่ไม่รู้จักพอ กับความยุติธรรมที่ชนชั้นแรงงานควรได้รับ

เราไม่สามารถประนีประนอมกับระบบที่ออกแบบมาเพื่อดึงทรัพยากรไปไว้ที่คนเพียงไม่กี่คนได้ โดยเฉพาะเมื่อมันกำลังทำลายรากฐานของสังคม

สุดท้ายแล้ว การจะเปลี่ยนแปลงสิ่งเหล่านี้ได้ ไม่ใช่แค่เรื่องของการรอให้นักการเมืองมาแก้ไขในสภาแบบปกติเพียงอย่างเดียว

แต่มันต้องอาศัยการสร้างแรงกระเพื่อมจากระดับรากหญ้า การรวมตัวกันของมวลชนที่เข้มแข็งเพื่อส่งเสียงว่าระบบที่เป็นอยู่มันใช้ไม่ได้อีกต่อไป…

พรรคการเมืองต้องเลือกอย่างเด็ดขาดว่าจะยืนอยู่ข้างใคร ระหว่างชนชั้นแรงงานที่ทำงานหนัก หรือจะอยู่ข้างมหาเศรษฐีเพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว

เรื่องราวในหนังสือเล่มนี้ “It’s OK to Be Angry About Capitalism” จึงไม่ใช่แค่บทวิจารณ์เศรษฐกิจ แต่มันคือการเรียกร้องให้เรากล้าที่จะ “โกรธ” ต่อความไม่ยุติธรรม

เพราะความโกรธนั้นเองจะเป็นเชื้อไฟที่นำไปสู่การตั้งคำถาม และการร่วมมือกันเพื่อสร้างระบบเศรษฐกิจที่เห็นหัว “คนธรรมดา” มากขึ้นกว่าที่เป็นอยู่

เพราะท้ายที่สุดแล้วโลกใบนี้อาจจะไม่ได้ต้องการมหาเศรษฐีที่รวยล้นฟ้าเพิ่มขึ้นอีกไม่กี่คน แต่ต้องการสังคมที่ทุกคนสามารถลืมตาอ้าปากได้อย่างมีศักดิ์ศรีมากกว่า…

References : หนังสือ It’s OK to Be Angry About Capitalism โดย Bernie Sanders

เปิดโลก Math Geek หนังสือที่จะทำให้คุณรักตัวเลข (โดยไม่รู้ตัว)

By tharadhol in Books, Review, Science & Tech

เคยสงสัยไหมครับว่า โลกที่เราอาศัยอยู่นี้เต็มไปด้วยความบังเอิญที่บางทีดูเหมือนมันจะไร้เหตุผล

ทำไมสายหูฟังที่เราม้วนเก็บไว้อย่างดีในกระเป๋า ถึงออกมาพันกันยุ่งเหยิงได้เองทุกครั้งที่เราหยิบมันขึ้นมาใช้งาน

ทำไมเวลาเราไปเดินซูเปอร์มาร์เก็ต แถวข้างๆ ถึงขยับเร็วกว่าแถวที่เราต่ออยู่เสมอจนน่าหงุดหงิด

หรือแม้แต่เรื่องราวของธรรมชาติที่ดูไกลตัวอย่างแมลงบางชนิด ที่ต้องจำศีลอยู่ใต้ดินนานถึง 17 ปี ไม่ขาดไม่เกิน ก่อนจะโผล่ออกมาดูโลกเพียงแค่ไม่กี่สัปดาห์

สำหรับคนทั่วไป เรื่องราวเหล่านี้อาจเป็นเพียงความน่ารำคาญเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวัน หรือเป็นเพียงกลไกธรรมชาติที่เรามองผ่านเลยไปโดยแทบไม่ได้ใส่ใจ

แต่สำหรับคนกลุ่มหนึ่ง สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่เกิดขึ้นลอยๆ แต่มันคือภาษาที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง

ภาษานั้นมีชื่อว่า “คณิตศาสตร์”

และคนกลุ่มที่สามารถอ่านภาษานี้ได้ พวกเขาเรียกตัวเองว่า Math Geek…

ในอดีต หากเราได้ยินคำว่า Geek หรือ Nerd ภาพในหัวของเราอาจจะนึกถึงคนใส่แว่นหนาเตอะ พูดจาด้วยศัทพ์เทคนิคที่คนทั่วไปฟังไม่รู้เรื่อง หรือคนที่หมกมุ่นอยู่กับตำราจนเข้าสังคมไม่เก่ง

แต่ก็ต้องบอกว่าในยุคปัจจุบัน นิยามของคำเหล่านี้ได้เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง

Math Geek ในมุมมองของ Raphael Rosen ผู้เขียนหนังสือเล่มนี้ ไม่ได้หมายถึงอัจฉริยะที่นั่งแก้โจทย์แคลคูลัสในห้องมืดๆ เพียงอย่างเดียว

แต่หมายถึงคนที่มีความสนใจเป็นพิเศษ และมีความสามารถในการมองเห็นตัวเลขและตรรกะที่ซ่อนอยู่ในทุกสรรพสิ่ง

ตั้งแต่ลวดลายบนปีกผีเสื้อ วิธีการตัดแบ่งพิซซ่า ไปจนถึงกลไกการทำงานของจักรวาล

หลังจากอ่านหนังสือเล่มนี้จบสิ่งที่ทำให้หนังสือ Math Geek น่าสนใจและแตกต่างจากหนังสือคณิตศาสตร์ทั่วไปตามท้องตลาด คือ มันไม่มีสูตรคำนวณที่ชวนปวดหัว ไม่มีสมการยาวเหยียดที่ต้องท่องจำ และแทบจะไม่มีเนื้อหาคณิตศาสตร์เชิงวิชาการแบบที่เราเคยเรียนในห้องเรียนแต่อย่างใด

Raphael Rosen ไม่ใช่นักคณิตศาสตร์ แต่เขาเป็นนักเขียนสารคดีวิทยาศาสตร์ที่เข้าใจหัวอกของคนทั่วไปดีที่สุด

เขาทราบดีว่ากำแพงที่สูงที่สุดที่กั้นผู้คนออกจากความมหัศจรรย์ของคณิตศาสตร์ คือภาษาที่ซับซ้อนและเข้าใจยาก

Raphael Rosen เขียนถึงคณิตศาสตร์โดยค่อยๆ ไล่ถอดความยากของวิชาการออกไป และเปลี่ยนเรื่องยากให้กลายเป็นเรื่องที่ทำความเข้าใจได้ง่าย

หนังสือเล่มนี้รวบรวมข้อเท็จจริงและเกร็ดความรู้สั้นๆ กว่า 100 เรื่อง โดยแบ่งเป็นหัวข้อย่อยๆ เพียงไม่กี่หน้าในแต่ละเรื่อง

ลองมาดูตัวอย่างแรกที่ผมเชื่อว่าทุกคนต้องเคยประสบพบเจอ นั่นคือปริศนาของสายหูฟังที่พันกัน

คนส่วนใหญ่มักจะโทษตัวเองว่าเก็บสายไม่ดี หรือโทษว่าเป็นเรื่องของโชคร้ายที่หยิบออกมาทีไรก็พันกันทุกที

แต่ในทางคณิตศาสตร์ นี่ไม่ใช่เรื่องของดวง แต่มันคือเรื่องของ Knot Theory หรือทฤษฎีเงื่อน

นักวิทยาศาสตร์ได้ทำการทดลองนำสายเชือกที่มีความยาวต่างๆ กัน ใส่ในกล่องหมุนที่ติดกับมอเตอร์นาน 10 วินาที ผลลัพธ์ยืนยันสิ่งที่เรารู้สึกมาตลอดว่า ยิ่งสายยาวและยิ่งหมุนนาน โอกาสเกิดปมก็ยิ่งสูง

คำอธิบายนั้นเรียบง่ายแต่ทรงพลัง ลองจินตนาการดูว่า รูปแบบที่สายไฟจะเรียงตัวสวยงามไม่พันกันนั้น มีความเป็นไปได้เพียงไม่กี่รูปแบบ

แต่รูปแบบที่สายไฟจะบิดไปมา ทับกัน หรือลอดผ่านกันจนเกิดเป็นปมนั้น มีจำนวนรูปแบบที่เป็นไปได้มหาศาลจนนับไม่ถ้วน

เมื่อมีการเคลื่อนไหว ธรรมชาติจะผลักดันให้วัตถุเคลื่อนที่ไปสู่สภาวะที่มีความเป็นไปได้สูงกว่าเสมอ

นี่คือปัญหาที่แม้แต่ในภาคอุตสาหกรรมก็พยายามแก้ไขมาตลอด ตั้งแต่สายโทรศัพท์บ้านแบบเกลียว ๆ มาจนถึงหูฟังไร้สายในปัจจุบัน

เรื่องต่อมาคือความลับของการต่อแถวในซูเปอร์มาร์เก็ต

ความหงุดหงิดเวลาที่แถวข้างๆ ขยับเร็วกว่าแถวเราเสมอ สามารถอธิบายได้ด้วย Queuing Theory หรือทฤษฎีคิว

ทฤษฎีนี้มีจุดเริ่มต้นมาจาก Agner Krarup Erlang วิศวกรชาวเดนมาร์กที่ทำงานให้กับบริษัทโทรศัพท์ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20

เขาไม่ได้สนใจเรื่องการซื้อของ แต่เขาต้องคำนวณว่าจะเตรียมคู่สายโทรศัพท์กี่คู่ ถึงจะเพียงพอให้บริการลูกค้าโดยไม่ต้องรอนานเกินไป

สมการที่เขาคิดค้นขึ้นกลายเป็นรากฐานของระบบโทรคมนาคมโลก จนมีการตั้งชื่อหน่วยวัดปริมาณการจราจรทางโทรศัพท์ว่า Erlang เพื่อเป็นเกียรติแก่เขา

นักคณิตศาสตร์พบว่า ระบบการต่อแถวที่มีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับภาพรวม ไม่ใช่การให้แต่ละเคาน์เตอร์มีแถวเป็นของตัวเอง

แต่คือการต่อแถวเดียวแบบงูเลื้อย หรือ Serpentine Line แล้วพอเคาน์เตอร์ไหนว่าง คนหัวแถวก็เดินเข้าไป

วิธีนี้จะช่วยเฉลี่ยความล่าช้า หากมีลูกค้าคนไหนใช้เวลานานผิดปกติ คนอื่นในแถวก็จะไม่ติดขัดเพราะสามารถไปเข้าช่องอื่นได้

แต่ถ้าซูเปอร์มาร์เก็ตแถวบ้านคุณยังใช้ระบบแถวใครแถวมัน หนังสือเล่มนี้มีคำแนะนำทางจิตวิทยาผสมสถิติว่า หากต้องเลือก ให้ลองเลือกแถวทางซ้ายมือ

เพราะ 90% ของประชากรบนโลกถนัดขวา และมักจะเดินไปทางขวาโดยธรรมชาติ ดังนั้นแถวทางซ้ายจึงอาจจะมีคนน้อยกว่า…

ขยับจากเรื่องใกล้ตัวไปสู่เรื่องของศิลปะระดับโลกอย่างภาพวาด “ราตรีประดับดาว” (The Starry Night) ของ Vincent van Gogh

ภาพที่เต็มไปด้วยเกลียวคลื่นบนท้องฟ้าที่ดูหมุนวนและบิดเบี้ยวนี้คล้ายกันอย่างมากกับลวดลายการไหลปั่นป่วนในของไหล (Turbulent Flow) ซึ่งพบได้ในกระแสน้ำวนในแม่น้ำ หรือควันที่ลอยขึ้นจากกองไฟ

สำหรับคนทั่วไป มันคือความงามของศิลปะ แต่สำหรับนักคณิตศาสตร์ พวกเขาเห็นสิ่งที่น่าตกใจกว่านั้น

ลวดลายเหล่านี้มีความสอดคล้องทางคณิตศาสตร์กับปรากฏการณ์ธรรมชาติที่ซับซ้อนที่สุดอย่าง Turbulence

สิ่งที่น่าทึ่งคือ รูปแบบในภาพวาดนั้นเป็นไปตามสมการของ Andrei Kolmogorov นักคณิตศาสตร์ชาวรัสเซียในช่วงทศวรรษ 1940 ซึ่งในขณะนั้นเขาศึกษาปรากฎการณ์การไหลปั่นป่วนด้วยการใช้สถิติ แต่สิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือ Vincent van Gogh เสียชีวิตไปก่อนที่สมการนี้จะถูกคิดค้นขึ้น

มันพิสูจน์ให้เห็นว่า คณิตศาสตร์ไม่ใช่แค่สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น แต่มันคือโครงสร้างพื้นฐานของธรรมชาติที่ศิลปินสามารถสัมผัสได้

และตัวอย่างสุดท้ายที่แสดงให้เห็นถึงความมหัศจรรย์ของธรรมชาติ คือเรื่องราวของแมลงจักจั่นในสกุล Magicicada ซึ่งประกอบด้วย 7 สายพันธุ์

แมลงชนิดนี้ใช้ชีวิตเกือบทั้งหมดอยู่ใต้ดิน และจะรอเวลาอย่างแม่นยำเพื่อโผล่ขึ้นมาลอกคราบภายนอกของมัน และแปลงร่างเป็นตัวเต็มวัยมีปีก

บางสายพันธุ์รอ 13 ปี บางสายพันธุ์รอ 17 ปี

คำถามคือนอกจากความอดทนแล้ว ทำไมต้องเป็นตัวเลขนี้ ทำไมไม่เป็น 12, 14 หรือ 16 ปี

หากสังเกตดีๆ เราจะพบว่าทั้งเลข 13 และ 17 มีคุณสมบัติพิเศษเหมือนกัน นั่นคือพวกมันเป็นจำนวนเฉพาะ

จำนวนเฉพาะคือตัวเลขที่ไม่มีจำนวนเต็มใดหารลงตัวได้เลยนอกจาก 1 และตัวมันเอง

นักชีววิทยาวิวัฒนาการเชื่อว่า จักจั่นพัฒนาวงจรชีวิตที่อิงกับจำนวนเฉพาะเพื่อหลีกเลี่ยงนักล่า

เพื่อให้เข้าใจว่าจำนวนเฉพาะช่วยป้องกันพวกมันจากสัตว์อื่นอย่างไร

ลองจินตนาการว่าจักจั่นขึ้นจากดินทุก ๆ 6 ปี ซึ่งเป็นจำนวนที่ 1,2,3 และ 6 หารลงตัว ทำให้สัตว์นักล่าที่มีวงจรชีวิตสัมพันธ์กับตัวเลขเหล่านี้สามารถปรับตัวให้ตรงกับวงจรของจักจั่นได้ ซึ่งส่งผลให้จักจั่นรุ่นใหม่ตกเป็นเป้าหมายในการล่าได้ง่ายขึ้น

แต่เพราะจักจั่นขึ้นจากดินตามวงจรของจำนวนเฉพาะ เช่น 13 หรือ 17 ปี โอกาสที่วงจรชีวิตของสัตว์นักล่าจะลงล็อกกับจักจั่นในช่วงเวลานั้นจะลดลง

การใช้วงจรชีวิตแบบจำนวนเฉพาะ จึงเป็นการลดโอกาสที่จะเผชิญหน้ากับศัตรูตามธรรมชาติให้น้อยที่สุด

เป็นกลยุทธ์ทางวิวัฒนาการที่ใช้พลังของคณิตศาสตร์ โดยที่ตัวจักจั่นเองก็คงไม่รู้ตัว

เรื่องราวทั้งหมดนี้ ไม่ว่าจะเป็นสายหูฟัง การต่อแถวในซูเปอร์มาร์เก็ต ภาพวาด หรือแมลงจักจั่น แสดงให้เห็นถึงการนำเสนอคณิตศาสตร์ในรูปแบบที่เข้าใจง่าย

หลายคนอาจมองว่ามันเป็นเพียงเกร็ดความรู้แบบผิวเผิน หรือเป็นเรื่องเล่นสนุกมากกว่าจะเป็นคณิตศาสตร์ที่แท้จริง

แน่นอนว่าหน้าที่ของนักคณิตศาสตร์ตัวจริง คือการสร้างโมเดลเพื่ออธิบายปรากฏการณ์เหล่านี้อย่างละเอียด

แต่หนังสืออย่าง Math Geek ทำหน้าที่ที่ต่างออกไป และอาจจะสำคัญไม่แพ้กัน นั่นคือการเปิดโลกของเรา (ผู้อ่าน)

มันแสดงให้เห็นว่าคณิตศาสตร์คือสิ่งที่มีอยู่ทุกหนทุกแห่ง ซ่อนอยู่ในความวุ่นวายของชีวิตประจำวัน ในความงามของศิลปะ และในการดิ้นรนเอาชีวิตรอดของสิ่งมีชีวิต

หนังสือเล่มนี้อาจไม่ได้ทำให้เรากลายเป็นศาสตราจารย์ทางคณิตศาสตร์ แต่มันอาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ใครสักคนเริ่มตั้งคำถามว่า ทำไม

และคำถามสั้นๆ นี้เอง คือสิ่งที่สำคัญที่สุดของความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมของมนุษยชาติเสมอมา

เราอาจไม่ได้ต้องการแค่ตำราเรียนที่หนาเตอะและเต็มไปด้วยสูตรคำนวณที่น่ากลัวเพียงอย่างเดียว

แต่เราต้องการหนังสือที่เข้าถึงง่าย ที่ทำให้เรารู้สึกตื่นเต้นไปกับความลับของตัวเลข

เพราะการเป็น Math Geek อาจไม่ได้เริ่มจากการท่องสูตรคูณได้เร็วที่สุด หรือการแก้สมการที่ซับซ้อนได้เก่งที่สุด

แต่เริ่มจากการมองเห็นความสวยงามของโลก ในมุมที่คนอื่นมองข้ามไป

แล้ววันนี้… คุณมองเห็นคณิตศาสตร์ในสิ่งรอบตัวบ้างแล้วหรือยัง…

References : หนังสือ รหัสลับในสรรรพสิ่ง Math Geek โดย Rafael Rosen แปลโดย รศ. ดร.นิรัตยา คำเสมานันทน์

Empire of AI เรื่องจริงเบื้องหลัง เทคโนโลยีสุดเทพอย่าง ChatGPT ที่ดราม่ายิ่งกว่าหนัง

By tharadhol in AI & Robot, Books, Business, Economy, Investment, Recommendations, Review, Science & Tech, The Story

ถ้าถามว่าเทคโนโลยีอะไรที่เปลี่ยนแปลงโลกของเราไปมากที่สุดในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา หลายคนคงตอบเป็นเสียงเดียวกันว่าคือ ChatGPT

มันสามารถพูดคุย ตอบคำถาม เขียนบทความ หรือแม้กระทั่งแต่งกลอนได้ราวกับมนุษย์ ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของคนนับล้านไปแล้ว

เราอาจมองว่านี่คือนวัตกรรมที่สวยงาม คือภาพของอนาคตที่เราเคยเห็นในหนังไซไฟ แต่เคยสงสัยไหมว่า เบื้องหลังความสำเร็จอันน่าทึ่งของบริษัทที่ชื่อ OpenAI นั้น มันมีเรื่องราวอะไรซ่อนอยู่

เรื่องราวนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของโค้ดและอัลกอริทึม แต่เป็นมหากาพย์ที่เต็มไปด้วยอุดมการณ์ ความขัดแย้ง เงินทุนมหาศาล และการต่อสู้แย่งชิงอำนาจ ที่เข้มข้นยิ่งกว่าบทภาพยนตร์ ที่ถูกตีแผ่ผ่านหนังสือที่มีชื่อว่า Empire of AI: Dreams and Nightmares in Sam Altman’s OpenAI โดย Karen Hao

ย้อนกลับไปในปี 2015 ในยุคที่บริษัทยักษ์ใหญ่อย่าง Google และ Facebook กำลังทุ่มเทพัฒนา AI กันอย่างดุเดือด เกิดความกังวลในหมู่คนวงในของซิลิคอนแวลลีย์

พวกเขากลัวว่า ถ้าวันหนึ่งมีใครสร้าง “ปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป” หรือ AGI ที่ฉลาดเทียบเท่าหรือเหนือกว่ามนุษย์ขึ้นมาได้สำเร็จ แล้วเก็บพลังนั้นไว้กับตัวคนเดียว อะไรจะเกิดขึ้น

ท่ามกลางความกังวลนั้น กลุ่มบุคคลระดับตำนานของวงการเทคโนโลยีจึงได้รวมตัวกัน คนเหล่านี้ไม่ใช่ใครที่ไหน แต่เป็นทั้ง Elon Musk และ Sam Altman ผู้ทรงอิทธิพลแห่ง Y Combinator

พวกเขาประกาศก่อตั้งองค์กรในฝันที่ชื่อว่า “OpenAI”

แค่ชื่อมันก็บ่งบอกทุกอย่าง “Open” คือการเปิดกว้างและโปร่งใส โดยมีภารกิจที่ยิ่งใหญ่ คือการสร้าง AGI เพื่อประโยชน์ของมวลมนุษยชาติ

ที่สำคัญที่สุด พวกเขาประกาศตัวเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร หรือ Non-profit เพื่อเป็นหลักประกันว่าจะไม่มีใครใช้เทคโนโลยีนี้เพื่อกอบโกยผลประโยชน์ส่วนตน

ภาพที่ออกมาในตอนนั้น คือภาพของเหล่าอัศวินผู้กล้า ที่อาสาจะปกป้องโลกจากภัยร้ายของ AI ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต พร้อมเงินทุนตั้งต้นที่ประกาศไว้สูงถึง 1 พันล้านดอลลาร์

มันคือจุดเริ่มต้นที่สวยงามราว เป็นภาพฝันที่ทุกคนในวงการต่างชื่นชม แต่ในโลกแห่งความเป็นจริง อุดมการณ์เพียงอย่างเดียว ไม่สามารถขับเคลื่อนความฝันให้ไปถึงฝั่งได้

ไม่นานนัก ทีมงานของ OpenAI ก็ได้ค้นพบความจริงอันโหดร้าย การจะสร้าง AI ให้ไปถึงระดับ AGI ได้นั้น ต้องใช้ทรัพยากรที่เรียกว่า “Compute” หรือพลังการประมวลผลในระดับที่มหาศาลเกินจินตนาการ

ซึ่งนั่นหมายถึงต้นทุนที่แพงระยับ แพงเกินกว่าที่องค์กรการกุศลที่รับเงินบริจาคจะสามารถแบกรับได้ไหว

อุดมการณ์ที่สวยหรู กำลังจะชนเข้ากับกำแพงแห่งความจริงที่เรียกว่า “ค่าใช้จ่าย” และนี่คือจุดเริ่มต้นของรอยร้าว ที่จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่พลิกโฉมหน้า OpenAI ไปตลอดกาล

เมื่อเงินทุนเริ่มร่อยหรอ OpenAI ก็มาถึงทางแยกที่ต้องตัดสินใจ จะยึดมั่นในหลักการเดิมแล้วปล่อยให้องค์กรค่อยๆ ตายไป หรือจะยอม “ประนีประนอม” กับอุดมการณ์เพื่อความอยู่รอด

และ Sam Altman ก็คือคนที่เลือกทางที่สอง

ในปี 2019 หลังจากที่ Elon Musk แยกตัวออกไป OpenAI ได้ทำการปรับโครงสร้างครั้งประวัติศาสตร์ พวกเขาก่อตั้งบริษัทลูกขึ้นมาในรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า “Capped-Profit” หรือบริษัทจำกัดผลกำไร

ถ้าจะให้เปรียบเทียบ มันก็เหมือนลูกครึ่ง ที่ยังคงบอกว่าเป้าหมายหลักคือภารกิจเพื่อมนุษยชาติ แต่ตอนนี้สามารถทำธุรกิจและแสวงหาผลกำไรได้แล้ว เพียงแต่มีเพดานกำกับไว้

การเปลี่ยนแปลงนี้คือการเปิดประตูต้อนรับนักลงทุนภายนอกอย่างเต็มรูปแบบ และผู้ที่ก้าวเข้ามาพร้อมกับเม็ดเงินมหาศาล ก็คือยักษ์ใหญ่อย่าง Microsoft

Microsoft ตัดสินใจลงทุนใน OpenAI ด้วยเงินก้อนแรก 1 พันล้านดอลลาร์ และตามมาอีกนับหมื่นล้านดอลลาร์ในภายหลัง ดีลนี้ได้เปลี่ยนเกมไปโดยสิ้นเชิง

OpenAI ได้รับสิ่งที่ต้องการมากที่สุด นั่นคือเงินทุนและพลังการประมวลผลมหาศาลจากระบบคลาวด์ของ Microsoft แต่สิ่งที่ต้องแลกมาคืออิสรภาพและแรงกดดันในการสร้าง “ผลิตภัณฑ์” ที่ทำเงินได้จริง

จากห้องทดลองของนักวิทยาศาสตร์ในฝัน OpenAI ได้กลายสภาพเป็นแผนกวิจัยและพัฒนาสุดล้ำของ Microsoft ไปโดยปริยาย

คำว่า “Open” ในชื่อเริ่มเปลี่ยนแปลงไป ความโปร่งใสค่อยๆ จางหายไป ถูกแทนที่ด้วยความลับทางการค้า การแข่งขันที่ดุเดือดกลายเป็นหัวใจสำคัญ แทนที่ความร่วมมือในอดีต

กลยุทธ์ใหม่ของพวกเขาตั้งอยู่บนความเชื่อที่เรียกว่า “Scaling Hypothesis” หรือสมมติฐานด้านการขยายขนาด ซึ่งมีหลักการง่ายๆ ว่า “ยิ่งใหญ่ ยิ่งดี”

พวกเขาเชื่อว่ายิ่งทุ่มข้อมูลและพลังคอมพิวต์เข้าไปมากเท่าไหร่ AI ก็จะยิ่งฉลาดขึ้นแบบก้าวกระโดด มันกลายเป็นเหมือนคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ที่ชี้นำทุกการตัดสินใจขององค์กร

แต่การไล่ตามขนาดที่ใหญ่ขึ้นอย่างไม่หยุดยั้งนี้ มันมีต้นทุนที่มองไม่เห็นซ่อนอยู่ ซึ่งเป็นด้านมืดของจักรวรรดิ AI ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้

ต้นทุนแรกที่ต้องจ่าย คือ “ต้นทุนมนุษย์”

เราอาจคิดว่า AI เรียนรู้ที่จะกลั่นกรองเนื้อหาที่ไม่เหมาะสมได้ด้วยตัวเอง แต่ความจริงแล้ว เบื้องหลังความสามารถนั้นคือแรงงานมนุษย์ที่ถูกเรียกว่า “Ghost Work”

OpenAI ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่ามีการจ้างคนงานในประเทศกำลังพัฒนาอย่างเคนยา ด้วยค่าจ้างเพียงไม่ถึง 2 ดอลลาร์ต่อชั่วโมง ให้มานั่งคัดกรองข้อมูลที่เลวร้ายและเป็นพิษอย่างยิ่ง

คนเหล่านี้ต้องเผชิญกับภาพและข้อความที่รุนแรงซ้ำแล้วซ้ำเล่า เพื่อสอนให้ AI รู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ไม่ควรทำ มันคืองานที่สร้างบาดแผลทางใจอย่างรุนแรง แต่กลับแทบไม่ได้รับการดูแลเยียวยา

มันคือภาพสะท้อนของการขูดรีดแรงงานในยุคดิจิทัล ที่ผลประโยชน์มหาศาลไหลไปสู่บริษัทเทคโนโลยี แต่ต้นทุนทางใจและความเจ็บปวดกลับถูกผลักไปยังคนงานที่อยู่ห่างไกลและไม่มีใครมองเห็น

ต้นทุนที่สองที่หนักหนาไม่แพ้กัน คือ “ต้นทุนสิ่งแวดล้อม”

พลังการประมวลผลที่ใช้ฝึก AI ไม่ได้ลอยมาจากอากาศ แต่มันมาจากศูนย์ข้อมูล (Data Center) ขนาดมหึมา ที่กินพลังงานและน้ำในปริมาณที่น่าตกใจ

มีการประเมินว่า ศูนย์ข้อมูลเหล่านี้อาจใช้ไฟฟ้าในสัดส่วนที่สูงมากของประเทศ และต้องใช้น้ำจืดหลายล้านล้านแกลลอนต่อปีเพื่อระบายความร้อน

มันคือการสูบทรัพยากรของโลกอย่างโหดเหี้ยม เพื่อหล่อเลี้ยงความฉลาดของ AI โดยที่ภาระมักจะตกอยู่กับชุมชนท้องถิ่นที่ศูนย์ข้อมูลเหล่านี้ตั้งอยู่

เมื่อแรงกดดันจากนักลงทุนถาโถมเข้ามา และต้นทุนที่ซ่อนอยู่เริ่มปรากฏชัด ความขัดแย้งภายใน OpenAI ก็ปะทุขึ้นราวกับระเบิดเวลา

มันคือสงครามทางความคิดระหว่างสองขั้วอำนาจ

ขั้วหนึ่งคือฝ่าย “Safety” หรือฝ่ายความปลอดภัย ที่นำโดยนักวิจัยระดับมันสมองอย่าง Ilya Sutskever พวกเขากังวลว่าบริษัทกำลังวิ่งเร็วเกินไป อาจกำลังสร้างเทคโนโลยีที่อันตรายเกินควบคุม และพยายามจะดึงเอาไว้

อีกขั้วหนึ่งคือฝ่ายธุรกิจที่นำโดย Sam Altman ซึ่งมองว่าความเร็วคือหัวใจสำคัญ ต้องรีบปล่อยผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาดเพื่อชิงความเป็นผู้นำและสร้างรายได้

ความตึงเครียดนี้สะสมมานานหลายปี จนกระทั่งในเดือนพฤศจิกายน ปี 2023 เหตุการณ์ที่ไม่มีใครคาดฝันก็เกิดขึ้น

คณะกรรมการบริหารของ OpenAI ซึ่งตามหลักการแล้วมีอำนาจสูงสุดในการดูแลภารกิจขององค์กร ได้ตัดสินใจทำในสิ่งที่ช็อกโลก นั่นคือการประกาศไล่ Sam Altman ออกจากตำแหน่ง CEO

เหตุผลที่ให้ไว้คือ เขามีพฤติกรรมที่ไม่โปร่งใสและไม่ได้สื่อสารอย่างตรงไปตรงมากับคณะกรรมการ

นี่คือจุดไคลแม็กซ์ของเรื่องราวทั้งหมด การต่อสู้เพื่อจิตวิญญาณของ OpenAI ได้ระเบิดขึ้นสู่สายตาสาธารณชน และมันได้นำไปสู่ 5 วันแห่งความโกลาหลที่คนทั้งโลกต้องจดจำ

การไล่ Sam Altman ออก กลับกลายเป็นสงครามที่คณะกรรมการไม่ได้เตรียมตัวว่าจะต้องรับมือ พนักงานของ OpenAI กว่า 95% พร้อมใจกันลงชื่อขู่ว่าจะลาออกตามผู้นำของพวกเขา

Microsoft ซึ่งเป็นผู้ลงทุนรายใหญ่ที่สุด ก็ประกาศอย่างชัดเจนว่าพร้อมจะอ้าแขนรับ Sam Altman และทีมงานทั้งหมดไปอยู่ด้วย

มันคือการแสดงพลังที่ทำให้คณะกรรมการต้องตกตะลึง และในท้ายที่สุด พวกเขาก็เป็นฝ่ายพ่ายแพ้

ไม่ถึงหนึ่งสัปดาห์หลังจากถูกไล่ออก Sam Altman ก็ได้กลับคืนสู่ตำแหน่ง CEO อย่างยิ่งใหญ่กว่าเดิม คณะกรรมการชุดเก่าถูกปรับเปลี่ยนโครงสร้างใหม่เกือบทั้งหมด

เหตุการณ์นี้ได้ส่งสารที่ชัดเจนไปทั่วโลกว่า อำนาจที่แท้จริงใน OpenAI ไม่ได้อยู่ที่คณะกรรมการผู้พิทักษ์อุดมการณ์อีกต่อไป แต่อยู่ในมือของ CEO, พนักงาน และนักลงทุนที่กุมอนาคตของบริษัทไว้

มันคือชัยชนะอย่างเบ็ดเสร็จของฝ่ายธุรกิจ และคือจุดกำเนิดของ “จักรวรรดิ AI” อย่างเป็นทางการ

หลังจากกลับมาครองอำนาจ OpenAI ก็เดินหน้าเต็มกำลัง พวกเขาไม่ได้เป็นแค่บริษัทเทคโนโลยีอีกต่อไป แต่กลายเป็นผู้เล่นคนสำคัญบนเวทีการเมืองระดับโลก

Sam Altman เดินทางไปทั่วโลกเพื่อเข้าพบผู้นำประเทศต่างๆ และล็อบบี้เพื่อกำหนดทิศทางนโยบายและกฎหมายที่จะใช้กำกับดูแล AI

แต่แนวทางที่พวกเขานำเสนอก็มักจะถูกตั้งคำถามว่า เป็นไปเพื่อปกป้องสังคม หรือเพื่อกีดกันคู่แข่งรายย่อยและรักษาสถานะความเป็นผู้นำของตัวเองกันแน่

ภาพทั้งหมดนี้สะท้อนแนวคิดที่เรียกว่า “ลัทธิขูดรีดทรัพยากรยุคใหม่” (New Extractivism) ได้อย่างชัดเจน

เหมือนกับจักรวรรดิในยุคอาณานิคมที่เข้าไปสูบทรัพยากรจากดินแดนต่างๆ จักรวรรดิ AI ในปัจจุบันก็กำลังสกัดทรัพยากรล้ำค่า 3 อย่างจากทั่วโลก

หนึ่งคือ “ข้อมูล” ที่ถูกนำมาจากผลงานสร้างสรรค์ของผู้คนบนอินเทอร์เน็ต, สองคือ “แรงงาน” ราคาถูกจากประเทศกำลังพัฒนา, และสามคือ “ทรัพยากรธรรมชาติ” อย่างพลังงานและน้ำ ที่ถูกใช้ไปอย่างมหาศาล

ทั้งหมดนี้ถูกอ้างด้วยคำสัญญาถึง “ความก้าวหน้า” และอนาคตที่ดีกว่า โดยที่ผลประโยชน์ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่กับคนเพียงไม่กี่กลุ่ม

เรื่องราวของ OpenAI จากจุดเริ่มต้นที่เป็นองค์กรเพื่อมวลมนุษยชาติ สู่การเป็นบริษัทที่ทรงอิทธิพลที่สุดแห่งหนึ่งของโลก คือบทเรียนสำคัญที่สะท้อนให้เห็นการต่อสู้ระหว่างอุดมการณ์กับความจริง, ระหว่างความก้าวหน้ากับต้นทุนที่ต้องจ่าย

ดังนั้น ครั้งต่อไปที่เราพิมพ์คำถามลงใน ChatGPT บางทีคำถามที่เราควรถามตัวเองอาจไม่ใช่แค่ว่า “เราจะได้อะไรจากคำตอบนี้”

แต่เป็นคำถามที่ว่า “ใครกันแน่ คือผู้ที่จ่ายต้นทุนที่แท้จริงสำหรับคำตอบนั้น”

References : หนังสือ Empire of AI: Dreams and Nightmares in Sam Altman’s OpenAI โดย Karen Hao

จากคนที่แย่ที่สุด สู่คนที่ดีที่สุด : Your Future Self หยุดทำร้ายตัวเองในอนาคตด้วยการตัดสินใจผิดๆ วันนี้

By tharadhol in Books, Inspiration, Recommendations, Review, Self Help

ต้องบอกว่าเป็นหนังสือที่น่าสนใจอีกหนึ่งเล่มนะครับ หนังสือ “Your Future Self” ที่เขียนโดย Hal Hershfield ได้เปิดมุมมองใหม่ที่น่าสนใจเกี่ยวกับการพัฒนาตนเอง ผ่านแนวคิดที่ท้าทายความเชื่อดั้งเดิมที่ว่าตัวตนของเราเป็นสิ่งที่หยุดนิ่งและไม่เปลี่ยนแปลง

Hershfield นำเสนอมุมมองที่แตกต่างว่า ตัวตนของเราคือการเดินทาง เป็นเรื่องราวที่เขียนขึ้นใหม่ได้เสมอผ่านการตัดสินใจและการกระทำในแต่ละวัน

เรื่องราวของ Pedro Rodriguez Filio ที่ถูกหยิบยกมาเป็นตัวอย่างในหนังสือ แสดงให้เห็นถึงศักยภาพอันน่าทึ่งของมนุษย์ในการเปลี่ยนแปลงตนเอง แม้จะเคยเป็นอาชญากรที่โหดร้าย แต่เขาก็สามารถพลิกผันชีวิตและสร้างตัวตนใหม่ได้อย่างสิ้นเชิง

การเปลี่ยนแปลงของเขาไม่เพียงท้าทายความเชื่อเรื่องโชคชะตาที่ถูกกำหนดไว้ล่วงหน้า แต่ยังเป็นแรงบันดาลใจให้เราตั้งคำถามกับความเชื่อที่ว่าตัวตนของเราถูกกำหนดโดยอดีตเพียงอย่างเดียว

การค้นพบตัวตน

จากการศึกษาของ Harvard Medical School พบว่า สมองของมนุษย์มีความยืดหยุ่นและสามารถสร้างเส้นทางประสาทใหม่ได้ตลอดชีวิต ซึ่งเป็นพื้นฐานทางชีววิทยาที่รองรับความสามารถในการเปลี่ยนแปลงตนเองของมนุษย์ เรื่องราวของ Rodriguez Filio เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของความจริงข้อนี้

เขาเกิดมาในครอบครัวที่เต็มไปด้วยความรุนแรง มีรอยแผลเป็นบนกะโหลกศีรษะจากการถูกพ่อแท้ ๆ ทำร้าย ความรุนแรงในวัยเด็กนำไปสู่เส้นทางอาชญากรรม

จนกระทั่งในปี 1985 เขากลายเป็นฆาตกรต่อเนื่องที่คร่าชีวิตผู้คนไปถึง 71 ราย แต่จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 2007 เมื่อเขาได้รับโอกาสกลับสู่สังคม การเปลี่ยนแปลงของเขาเริ่มจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมพื้นฐาน เช่น การตื่นแต่เช้าตรู่ การออกกำลังกายสม่ำเสมอ และการละเว้นจากสิ่งเสพติดทุกชนิด

การศึกษาอันลึกซึ้งของ Professor Nina Strohminger ได้ช่วยไขปริศนาเกี่ยวกับธรรมชาติของอัตลักษณ์มนุษย์ ผ่านการศึกษาผู้ป่วยกลุ่มต่างๆ ทั้งผู้ป่วย Alzheimer’s, ALS และ frontotemporal dementia ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า แก่นแท้ของตัวตนไม่ได้อยู่ที่ร่างกายหรือความทรงจำ แต่อยู่ที่คุณค่าทางศีลธรรมและจริยธรรมที่เรายึดถือ

นักประสาทวิทยาได้ค้นพบว่า บริเวณสมองส่วน prefrontal cortex ซึ่งเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจเชิงจริยธรรมและการควบคุมพฤติกรรม สามารถพัฒนาและเปลี่ยนแปลงได้แม้ในวัยผู้ใหญ่ ผ่านการฝึกฝนและประสบการณ์ใหม่ๆ การค้นพบนี้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของ Rodriguez Filio ที่เลือกสร้างตัวตนใหม่บนพื้นฐานของคุณค่าที่ดีงาม

ความท้าทายและอุปสรรค

การเปลี่ยนแปลงตนเองเป็นเส้นทางที่เต็มไปด้วยความท้าทาย เราต้องเผชิญกับอคติทางความคิดหลายประการที่ฝังรากลึกในจิตใจมนุษย์ หนึ่งในนั้นคือ “projection bias” ที่ทำให้เราเชื่อว่าความรู้สึกและความต้องการในปัจจุบันจะคงอยู่ตลอดไป เช่น การตัดสินใจซื้อบ้านในวันที่อากาศร้อนจัด อาจทำให้เราให้ความสำคัญกับระบบปรับอากาศมากเกินไป โดยลืมพิจารณาปัจจัยสำคัญอื่นๆ

อีกหนึ่งอคติที่สำคัญคือ “end of history illusion” ที่ทำให้เราเชื่อว่าตัวตน ความชอบ และค่านิยมของเราจะไม่เปลี่ยนแปลงในอนาคต

การศึกษาจาก MIT แสดงให้เห็นว่า คนส่วนใหญ่มักประเมินการเปลี่ยนแปลงของตนเองในอนาคตต่ำกว่าความเป็นจริงถึง 40% ความเชื่อนี้อาจนำไปสู่การตัดสินใจที่ไม่เหมาะสม เช่น การสักรูปที่อาจไม่สะท้อนตัวตนในอนาคต หรือการเลือกเส้นทางอาชีพโดยไม่คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงของความสนใจ

ความท้าทายสำคัญอีกประการหนึ่งคือการมองตัวตนในอนาคตเป็นคนแปลกหน้า ทำให้เรามักตัดสินใจโดยคำนึงถึงแต่ความสุขเฉพาะหน้า เช่น การใช้จ่ายฟุ่มเฟือยด้วยบัตรเครดิต การผลัดวันประกันพรุ่งในการทำงานสำคัญ หรือการเลือกรับประทานอาหารที่ให้ความสุขทันทีแทนที่จะคำนึงถึงสุขภาพในระยะยาว

การก้าวข้ามอุปสรรคสู่ความสำเร็จ

Hershfield นำเสนอกลยุทธ์ที่น่าสนใจในการเชื่อมโยงกับตัวตนในอนาคต โดยเริ่มจากการเปลี่ยนมุมมอง แทนที่จะมองพวกเขาเป็นคนแปลกหน้า ให้มองว่าเป็นเพื่อนที่ต้องการความช่วยเหลือและการดูแล สร้างวิธีการในการปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม เช่น การเขียนจดหมายถึงตัวเองในอนาคต การสร้างแคปซูลเวลาที่บรรจุความหวังและความฝันของเรา และการกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจนพร้อมแผนการปฏิบัติที่เป็นขั้นเป็นตอน

นักจิตวิทยาจาก University of Pennsylvania พบว่า การจินตนาการถึงตัวเองในอนาคตอย่างละเอียดสามารถเพิ่มแรงจูงใจในการทำงานหนักเพื่อเป้าหมายระยะยาวได้ถึง 80%

การสร้างภาพที่ชัดเจนของตัวตนในอนาคตช่วยให้เราตัดสินใจในปัจจุบันได้ดีขึ้น เช่น การจินตนาการถึงตัวเองในวัยเกษียณที่มีความมั่นคงทางการเงิน อาจช่วยให้เราเริ่มออมและลงทุนตั้งแต่วันนี้

การสร้างสมดุลระหว่างความสุขในปัจจุบันกับเป้าหมายระยะยาวเป็นสิ่งสำคัญ แทนที่จะมองว่าต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง เราสามารถผสมผสานทั้งสองสิ่งเข้าด้วยกันได้อย่างชาญฉลาด เช่น การฟัง Audio Book หรือพอดแคสต์ที่ให้ความรู้ระหว่างออกกำลังกาย การทำงานในร้านกาแฟที่ชื่นชอบเพื่อเพิ่มความสุขในการทำงาน หรือการแบ่งเป้าหมายใหญ่เป็นขั้นตอนย่อยๆ ที่ทำให้รู้สึกสำเร็จและมีความสุขได้ในทุกๆ วัน

การวิจัยด้านพฤติกรรมศาสตร์พบว่า การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อพฤติกรรมที่ต้องการมีประสิทธิภาพมากกว่าการพึ่งพาแรงจูงใจเพียงอย่างเดียวถึง 3 เท่า ดังนั้น การจัดสภาพแวดล้อมให้สนับสนุนเป้าหมายระยะยาว เช่น การเก็บอาหารที่มีประโยชน์ไว้ใกล้มือ การตั้งค่าหักเงินออมอัตโนมัติ หรือการจัดตารางเวลาที่เอื้อต่อการออกกำลังกาย จึงเป็นกลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพในการสร้างการเปลี่ยนแปลง

บทส่งท้าย: สู่อนาคตที่ดีกว่า

การเปลี่ยนแปลงตนเองเป็นการเดินทางที่ต้องอาศัยทั้งความเข้าใจในธรรมชาติของมนุษย์และความมุ่งมั่นในการพัฒนา แนวคิดของ Hershfield ไม่เพียงช่วยเปิดมุมมองใหม่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างตัวตนในปัจจุบันและอนาคต แต่ยังชี้ให้เห็นว่า การสร้างความเชื่อมโยงกับตัวตนในอนาคตเป็นกุญแจสำคัญสู่การตัดสินใจที่ดีในปัจจุบัน

เมื่อเรามองตัวตนในอนาคตเป็นส่วนหนึ่งของการเดินทาง ไม่ใช่จุดหมายปลายทางที่ไกลเกินเอื้อม เราจะเริ่มเห็นว่าการตัดสินใจเล็กๆ น้อยๆ ในแต่ละวันล้วนมีความหมาย เปรียบเสมือนการวาดภาพที่ค่อยๆ เติมสีและรายละเอียดทีละนิด จนกลายเป็นภาพที่สมบูรณ์แบบในที่สุด

ในท้ายที่สุด การสร้างอนาคตที่ดีกว่าไม่ใช่เรื่องของการเสียสละความสุขในปัจจุบันทั้งหมด แต่เป็นเรื่องของการสร้างสมดุลและความเชื่อมโยงระหว่างตัวตนในแต่ละช่วงเวลา เหมือนการเต้นรำที่ต้องก้าวไปข้างหน้าและถอยหลังอย่างสอดประสาน เพื่อสร้างท่วงทำนองที่งดงามของชีวิตนั่นเองครับผม

References :
หนังสือ Your Future Self: How to Make Tomorrow Better Today โดย Hal Hershfield

บทเรียนจากซีรีส์ : อำนาจ การเมือง และความจริงที่ถูกซ่อนไว้ จาก 4 ประเทศของ Netflix

By tharadhol in Politics, Review, Series

ซีรีส์ที่เกี่ยวข้องกับการเมืองถือเป็นผลงานโปรดของผมเลยนะครับโดยเฉพาะในแพลตฟอร์มอย่าง Netflix เรียกได้ว่าผมเก็บหมดแทบจะของทุกประเทศ ซึ่งเราได้เรียนรู้อะไรหลายอย่างเกี่ยวกับเบื้องหลังของการเมือง และระบอบการปกครองที่ดูเท่ห์อย่าง “ประชาธิปไตย”

เมื่อเราเปิดตำราเรียนหรือฟังคำกล่าวอ้างของนักการเมือง เรามักจะได้ยินถึงระบอบประชาธิปไตยอันสวยหรู ที่ซึ่งอำนาจถูกแบ่งสรรอย่างสมดุล ผู้นำทำงานเพื่อประชาชน และความยุติธรรมครอบคลุมทุกชนชั้น แต่นั่นเป็นเพียงภาพลวงตาที่ถูกวาดขึ้นเพื่อปกปิดความจริงอันโหดร้าย

ซีรีส์อย่าง “House of Cards” จากสหรัฐอเมริกา “Borgen” จากเดนมาร์ก “The Whirlwind” จากเกาหลีใต้ และ “Anatomy of a Scandal” จากอังกฤษ ได้เปิดเผยให้เห็นถึงความจริงที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังม่านการเมือง นักการเมืองที่เราเห็นบนหน้าจอไม่ได้ต่างจากตัวละครในซีรีส์เหล่านี้มากนัก พวกเขาต่างแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตน พร้อมที่จะทำทุกวิถีทางเพื่อก้าวขึ้นสู่อำนาจ

แม้แต่คนที่เคยมีอุดมการณ์สูงส่ง เมื่อได้ลิ้มรสชาติของอำนาจ ก็มักจะเปลี่ยนไป อำนาจกลายเป็นยาเสพติดที่น่ากลัวที่สุด ทำให้ผู้คนยอมทำทุกอย่างเพื่อรักษามันไว้ การต่อสู้เพื่อแย่งชิงอำนาจกลายเป็นเกมที่ไม่มีวันจบสิ้น

ระบบการถ่วงดุลอำนาจที่เราเรียนรู้มา ไม่ว่าจะเป็นอำนาจตุลาการ นิติบัญญัติ หรือบริหาร แทบจะไม่มีประสิทธิภาพในโลกแห่งความเป็นจริง เพราะผู้ที่มีอำนาจสามารถสั่งการและแต่งตั้งพรรคพวกของตนเองเข้ามาครอบครองตำแหน่งสำคัญได้ทั้งหมด

แม้ภาพที่เห็นจะดูมืดมน แต่การที่ซีรีส์เหล่านี้ได้รับความนิยมและถูกพูดถึงอย่างกว้างขวาง แสดงให้เห็นว่าผู้คนเริ่มตระหนักถึงปัญหาที่แท้จริงในระบบการเมือง และอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง

เราในฐานะประชาชนต้องเรียนรู้ที่จะมองทะลุภาพลวงตาที่นักการเมืองพยายามสร้างขึ้น ต้องเข้าใจว่าการเมืองไม่ได้สวยงามอย่างที่เห็นในตำรา แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเราทุกคนต้องยอมจำนนต่อสภาพที่เป็นอยู่

การรับรู้ถึงปัญหาคือก้าวแรกของการแก้ไข ต้องมีการร่วมกันสร้างระบบตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน และสร้างวัฒนธรรมการเมืองที่โปร่งใสมากขึ้น

แม้ว่าประชาธิปไตยในอุดมคติอาจไม่มีอยู่จริง แต่สามารถที่จะสร้างระบบที่ดีกว่าที่เป็นอยู่ได้ ด้วยการเรียนรู้จากข้อผิดพลาดในอดีตและร่วมกันสร้างอนาคตที่ดีกว่า

ซีรีส์เหล่านี้ไม่เพียงแต่ให้ความบันเทิง แต่ยังเป็นกระจกสะท้อนสังคม ทำให้เราได้เห็นปัญหาที่แท้จริงและกระตุ้นให้เกิดการถกเถียงที่สร้างสรรค์ เพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นในอนาคต

References : Netflix