ลองจินตนาการถึงพื้นที่ที่เล็กกว่าเส้นผมของมนุษย์นับแสนเท่า
ในพื้นที่นั้นมีเขาวงกตที่สลับซับซ้อนซ่อนอยู่ ลึกลงไปคือสวิตช์ตัวจิ๋วที่เปิดและปิดตัวเองสลับไปมาหลายพันล้านครั้งในเสี้ยววินาที
สิ่งที่เรากำลังพูดถึงคือไมโครชิปขนาด 5 นาโนเมตร สิ่งประดิษฐ์ที่เป็นหัวใจของโลกยุคปัจจุบัน ตั้งแต่สมาร์ตโฟนในมือไปจนถึงศูนย์ข้อมูลที่ขับเคลื่อน AI
ตลอดระยะเวลากว่าครึ่งศตวรรษ อุตสาหกรรมเทคโนโลยีเดินหน้าไปพร้อมกับกฎข้อหนึ่งที่เรียบง่าย
ยิ่งเราย่อขนาดสวิตช์ตัวจิ๋วเหล่านี้ให้เล็กลงได้มากเท่าไหร่ พวกมันก็จะยิ่งทำงานได้เร็วขึ้นเท่านั้น…
กฎนี้ถูกผลักดันและได้รับการพิสูจน์มาอย่างยาวนาน ทุกอย่างดูเหมือนจะราบรื่นมาโดยตลอด
จนกระทั่งวันหนึ่ง กฎทางฟิสิกส์ของจักรวาลก็ตัดสินใจที่จะเดินเข้ามาขัดขวาง
อุตสาหกรรมชิปกำลังเผชิญหน้ากับกำแพงที่มองไม่เห็น เรากำลังจะหมดพื้นที่ในระดับ atomic level
วิศวกรทั่วโลกต่างรู้ดีว่าเทคโนโลยีที่เรามีกำลังถูกผลักดันจนถึงขีดสุดจำกัด
ในอดีต ความยิ่งใหญ่ของ Intel ถูกสร้างขึ้นมาจากความสามารถในการย่อขนาดชิปอย่างต่อเนื่องตาม “Moore’s law” ซึ่งระบุว่าจำนวนสวิตช์บนไมโครชิปจะเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในทุกสองปี
Intel เคยเป็นราชาที่ไม่มีใครทัดเทียมในสมรภูมินี้ พวกเขากำหนดมาตรฐานและจังหวะของโลกเทคโนโลยี
แต่เมื่อการผลิตก้าวเข้าสู่สเกลที่เล็กลงเรื่อยๆ ความซับซ้อนก็เพิ่มขึ้นเป็นเงาตามตัว…
จุดเปลี่ยนสำคัญเริ่มขึ้นในช่วงปี 2015 เป็นช่วงเวลาที่วิศวกรเริ่มสัมผัสได้ถึงแรงต่อต้านจากธรรมชาติ
การสร้างไมโครชิปไม่ใช่การหยิบชิ้นส่วนมาประกอบกัน แต่เป็นการใช้แสงพิมพ์ลวดลายลงบน silicon
ปัญหาคือแสงมีสถานะเป็นคลื่นและมีความยาวคลื่นที่ตายตัว แสงที่ตามองเห็นได้มีความยาวคลื่นประมาณ 400 ถึง 700 นาโนเมตร
ลองคิดภาพตามว่าเรากำลังถือพู่กันขนาดใหญ่ แต่เรากำลังพยายามจะวาดเส้นลวดลายที่มีขนาดเล็กเพียง 5 นาโนเมตร พู่กันที่เราใช้มีขนาดใหญ่กว่าสิ่งที่เราพยายามจะวาดถึงหนึ่งร้อยเท่า
สิ่งที่เกิดขึ้นคือเราไม่สามารถวาดลวดลายให้คมชัดได้อีกต่อไป ขอบเขตของวงจรเริ่มเบลอ และเมื่อสิ่งนั้นเกิดขึ้น ชิปประมวลผลก็จะล้มเหลวโดยสมบูรณ์…
นอกจากปัญหาเรื่องแสง ตัวสวิตช์เองก็เริ่มเกิดปัญหาที่ระดับโครงสร้าง สวิตช์ทำงานโดยอาศัยการควบคุมการไหลของอิเล็กตรอน
เมื่อเราบีบอัดมันให้มีขนาดเล็กเกินไป กฎ quantum physics ก็เข้ามามีบทบาท อิเล็กตรอนเริ่มประพฤติตัวแปลกประหลาด พวกมันเกิดการทะลุผ่านสิ่งกีดขวางไปได้ดื้อๆ
สวิตช์ที่ควรจะปิดกระแสไฟฟ้าได้อย่างหมดจดกลับเริ่มเกิดการรั่วไหล
ในโลกของ semiconductor การรั่วไหลเพียงเล็กน้อยหมายถึงความล้มเหลวของระบบ อุตสาหกรรมมูลค่ามหาศาลดูเหมือนกำลังจะเดินมาถึงทางตัน
แต่โชคดีที่มนุษย์ไม่เคยยอมแพ้ต่อข้อจำกัด การย่อขนาดไม่ได้ตายจากไป เพราะมีเครื่องจักรสุดขั้วเครื่องหนึ่งได้เข้ามากอบกู้สถานการณ์ไว้…
เพื่อแก้ปัญหาพู่กันที่ใหญ่เกินไป อุตสาหกรรมต้องข้ามขีดจำกัดด้วยเทคโนโลยีที่เรียกว่า EUV ซึ่งถูกพัฒนาขึ้นโดยบริษัท ASML
เครื่องจักร EUV แต่ละเครื่องมีราคาแพงลิบลิ่วถึง 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สิ่งที่ทำให้มันพิเศษคือมันใช้แสงที่มีความยาวคลื่นเพียง 13.5 นาโนเมตร ซึ่งเล็กและคมชัดกว่าแสงปกติอย่างมหาศาล
เทคโนโลยีนี้ช่วยต่อลมหายใจให้อุตสาหกรรมชิป ทำให้เราสามารถเปลี่ยนผ่านจากโครงสร้างแบบแบนราบไปสู่โครงสร้างแบบสามมิติที่เรียกว่า FinFETs ได้สำเร็จ
แต่การจะได้มาซึ่งแสงระดับนี้ต้องแลกมาด้วยกระบวนการที่แทบจะเรียกได้ว่าเป็นการฝืนธรรมชาติ
การสร้างแสง EUV จะต้องใช้การสร้างพลาสมาที่มีอุณหภูมิร้อนแรงกว่าดวงอาทิตย์…
วิธีการคือยิงหยดดีบุกหลอมเหลวขนาดจิ๋วผ่านห้องสุญญากาศ จากนั้นใช้เลเซอร์ยิงเข้าใส่หยดดีบุกแต่ละหยดด้วยความแม่นยำสูง
หยดดีบุกจะระเบิดกลายเป็นพลาสมาในชั่วพริบตา อุณหภูมิพุ่งทะยานทะลุ 200,000 K (เคลวิน) และพลาสมาเหล่านั้นเองที่จะแผ่รังสีแสง EUV ออกมา
นี่ไม่ใช่แค่การเปิดหลอดไฟ แต่มันคือการสร้างการระเบิดขนาดจิ๋วที่ถูกควบคุมไว้
ความท้าทายยังไม่จบแค่นั้น อนุภาคของแสง EUV รับมือได้ยากมาก พวกมันพร้อมที่จะถูกดูดซับโดยอากาศรอบตัวทันที
เครื่องจักรทั้งหมดจึงต้องทำงานภายใต้สภาพสุญญากาศที่สมบูรณ์แบบ แสงเหล่านี้ไม่สามารถเดินทางทะลุผ่านกระจกได้
เลนส์แก้วแบบดั้งเดิมจึงกลายเป็นของไร้ประโยชน์ วิศวกรต้องแก้ปัญหาด้วยการสร้างชุดกระจกสะท้อนแสงที่มีความแม่นยำที่สุดในโลก…
เมื่อแสงเกิดการสะท้อน พลังงานส่วนใหญ่จะสูญเสียไป กว่าแสงจะเดินทางไปถึงแผ่นเวเฟอร์ พลังงานแสงก็แทบจะไม่เหลืออะไรเลย
แต่เพียงเศษเสี้ยวของแสงที่ตกลงไปกระทบสารเคลือบไวแสง ก็เพียงพอที่จะเปลี่ยนแปลงสสารและทิ้งลวดลายที่กลายมาเป็นโครงสร้างของชิปที่ก้าวหน้าที่สุดบนโลกใบนี้
แม้เครื่อง EUV จะยอดเยี่ยมเพียงใด มันก็ยังคงต้องทำสงครามกับกฎทางฟิสิกส์อยู่ดี และเทคโนโลยีแสงกำลังจะเริ่มเพลี่ยงพล้ำ
เมื่อการผลิตย่อขนาดลงไปอีก แสงไม่ได้เดินทางมาเป็นคลื่นที่สม่ำเสมอ แต่มันเดินทางมาเป็นอนุภาคเดี่ยวๆ และจำนวนของมันก็มีจำกัดมาก ลวดลายวงจรที่พิมพ์ลงไปจึงเกิดความแปรปรวน…
บางจุดอาจได้รับแสงมากไป บางจุดน้อยไป ในสเกลนี้ความแตกต่างเพียงเล็กน้อยทำให้เส้นวงจรขาดหาย หรือจุดเชื่อมต่อไม่สมบูรณ์
ทางแก้ปัญหาเฉพาะหน้าคือเพิ่มปริมาณแสง EUV ให้เข้มข้นขึ้น แต่นั่นหมายถึงการเพิ่มเวลาในการฉายแสง ทำให้เครื่องจักรทำงานช้าลง
เครื่องจักรราคาหลายพันล้านบาทที่ต้องทำงานช้าลงหมายถึงการสูญเสียรายได้และเผาผลาญต้นทุนในระดับ 150,000 ดอลลาร์ต่อวันต่อเครื่อง
นี่คือปัญหาที่แท้จริงที่เรากำลังเผชิญ แม้จะมีเครื่องจักรที่ดีที่สุด เราก็กำลังมาถึงขีดจำกัดที่แสงไม่สามารถช่วยวาดวงจรที่เล็กกว่านี้ได้อีกแล้ว…
เทคโนโลยีการผลิตที่เรียกว่า 18A กำลังผลักดันขอบเขตนี้อย่างหนัก และเมื่อเราพยายามจะก้าวข้ามไปสู่ระดับ 14A แม้แต่เครื่องจักรใหม่อย่าง High NA EUV ก็เริ่มที่จะไปต่อไม่ไหว
เมื่อถึงจุดหนึ่ง อุตสาหกรรมต้องยอมรับว่าเราไม่สามารถย่อขนาดด้วยการฝืนใช้แสงเพียงอย่างเดียวได้อีกต่อไป หากแสงทำไม่ได้ ก็ต้องหาสิ่งอื่นมาทำแทน
หากเราต้องการให้ Moore’s law ยังคงมีชีวิตรอดต่อไป เราไม่สามารถพึ่งพาวิธีแกะสลักวัสดุได้อีกแล้ว แต่เราต้องใช้วิธีให้วัสดุสร้างตัวมันเองขึ้นมา…
นี่คือจุดเริ่มต้นของแนวคิดสุดล้ำที่เรียกว่า DSA หรือ Directed Self-Assembly เทคนิคที่อนุญาตให้วัสดุสามารถเรียงตัวและก่อรูปร่างขึ้นมาเป็นลวดลายได้ด้วยตัวมันเอง
ลองจินตนาการถึงตัวต่อเลโก้ที่ไม่ได้แค่รอมือคนมาประกอบ แต่มันสามารถวิ่งเข้าหาตำแหน่งที่ถูกต้องและประกอบร่างตัวเองได้ทันทีที่ได้รับความร้อน
ความลับเบื้องหลังเทคโนโลยีนี้ซ่อนอยู่ในวัสดุเคมีที่เรียกว่า block copolymers โมเลกุลของวัสดุชนิดนี้ถูกออกแบบมาให้มีสองส่วนประกอบที่ไม่ชอบหน้ากัน
พวกมันพยายามอย่างยิ่งยวดที่จะแยกตัวออกจากกัน แต่มันทำไม่ได้เพราะถูกเชื่อมต่อกันไว้ โครงสร้างของมันจึงติดอยู่ในสภาวะตึงเครียดตลอดเวลา…
เมื่อเราให้ความร้อน พลังงานจะเข้าไปกระตุ้นให้โมเลกุลเกิดการจัดระเบียบตัวเองใหม่เพื่อคลายความตึงเครียด
กฎทางฟิสิกส์จะบังคับให้พวกมันเรียงตัวกันเป็นลวดลายที่ซ้ำกันอย่างสมบูรณ์แบบ
แต่วัสดุที่จัดการตัวเองได้อย่างเดียวก็ยังไม่เพียงพอ เพราะการก่อตัวแบบนี้มีความเป็นระเบียบก็จริงแต่มันเป็นแบบสุ่ม ซึ่งไม่มีประโยชน์เลยในการผลิตชิป
การแก้ปัญหาคือการนำปฏิกิริยาเคมีแบบใหม่นี้มาใช้งานร่วมกับเครื่อง EUV ในขั้นตอนแรกเราจะใช้แสง EUV พิมพ์แบบแปลนทิ้งไว้
จากนั้นนำสาร block copolymer ทาลงไปแล้วกระตุ้นด้วยความร้อน สิ่งที่เกิดขึ้นคือตัววัสดุจะเริ่มจัดระเบียบตัวเองภายใต้กรอบโครงร่างที่แสง EUV นำทางเอาไว้…
ผลลัพธ์คือความมหัศจรรย์ทางวิศวกรรม อุตสาหกรรมชิปสามารถสร้างลวดลายที่มีขนาดเล็กกว่าความยาวคลื่นของแสงที่ใช้สร้างมันขึ้นมาเสียอีก
เราไม่จำเป็นต้องฉายแสง EUV ในปริมาณมหาศาลและใช้เวลานานอีกต่อไป เครื่องจักรสามารถวิ่งได้เต็มสปีด ประหยัดต้นทุน และยังได้ลวดลายที่เล็กคมกริบกว่าที่เคยมีมา
เทคโนโลยีนี้อาจฟังดูเป็นเรื่องไกลตัว แต่ความจริงคือบริษัทอย่าง Sony ได้เริ่มนำเทคโนโลยี DSA มาใช้งานจริงในการผลิตเซนเซอร์ภาพแล้ว
แต่การผลิตชิปประมวลผลระดับแนวหน้านั้นมีความซับซ้อนและต้องการความสมบูรณ์แบบในระดับที่ต่างกันลิบลับ และในสมรภูมิแห่งความเสี่ยงนี้ มีบริษัทเพียงแห่งเดียวที่กล้าพอจะเดินหน้าเต็มสูบ…
บริษัทนั้นคือ Intel ที่ตัดสินใจเดิมพันอนาคตทั้งหมดไว้กับเทคโนโลยีกระบวนการผลิตรุ่น 14A ซึ่งคาดว่าจะเปิดตัวในช่วงปี 2027
นี่จะเป็นความพยายามอย่างจริงจังครั้งแรกของโลกที่จะปล่อยให้สสารเคมีประกอบตัวเองขึ้นเป็นโครงสร้างชิปที่ซับซ้อนที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยสร้างมา
ในสเกลระดับ 14 Angstroms เทคโนโลยีแสงยังคงใช้งานได้ แต่ต้นทุนของมันจะสูงจนไม่สามารถสร้างผลกำไรทางธุรกิจได้
การพิมพ์วงจรด้วยแสงให้สำเร็จ เครื่องจักรต้องทำงานช้าลงเพื่อฉายแสงให้ได้ปริมาณที่พอเหมาะ ส่งผลให้ปริมาณเวเฟอร์ที่ผลิตได้ต่อชั่วโมงลดลงอย่างน่าใจหาย…
ดังนั้น DSA จึงเปรียบเสมือน “สูตรโกง” ของ Intel หากสามารถใช้ปฏิกิริยาเคมีเข้ามาช่วยเก็บรายละเอียด แสงก็ไม่จำเป็นต้องทำงานอย่างสมบูรณ์แบบอีกต่อไป
Intel จะสามารถเดินเครื่อง EUV ได้อย่างรวดเร็ว ผลิตเวเฟอร์ได้จำนวนมหาศาล และควบคุมต้นทุนให้อยู่ในระดับที่แข่งขันได้ นี่คือยุทธศาสตร์ที่จะพลิกเกมทั้งหมด
แต่หันกลับไปมองคู่แข่งอย่าง TSMC และ Samsung บริษัทยักษ์ใหญ่แห่งเอเชียกลับเลือกเดินบนเส้นทางที่แตกต่างออกไป
พวกเขายังไม่พร้อมที่จะนำเทคโนโลยี DSA มาใช้ พวกเขาเลือกดำเนินกลยุทธ์แบบปลอดภัย โดยเชื่อมั่นว่าการอัดพลังงานแสงขั้นสุดยังคงเป็นหนทางที่พึ่งพาได้…
แม้จะรู้ดีว่าต้นทุนจะพุ่งสูง แต่มันเป็นกระบวนการที่คาดเดาผลลัพธ์ได้อย่างแม่นยำ ในอุตสาหกรรมที่ต้องผลิตเวเฟอร์หลายล้านแผ่นต่อเดือน ความสามารถในการคาดเดาคือหัวใจสูงสุด
เทคโนโลยี DSA เป็นเครื่องมือที่ทรงพลัง แต่ก็เต็มไปด้วยอันตราย ความไม่บริสุทธิ์ของสารเคมีเพียงเศษเสี้ยวในระดับอะตอม สามารถทำให้ชิปทั้งตัวล้มเหลวได้ทันที
นี่ไม่ใช่แค่กระบวนการใหม่ แต่สะท้อนให้เห็นถึงปรัชญาที่แตกต่างกัน ในฝั่งของ EUV มนุษย์กำลังพยายามใช้พลังงานเพื่อเข้าไปควบคุมอนุภาคของแสงทุกเส้นทาง
แต่ในโลกของ DSA มนุษย์กำลังเรียนรู้ที่จะปล่อยให้สสารจัดการและสร้างโครงสร้างของตัวมันเอง ผ่านกระบวนการลดทอนพลังงานตามธรรมชาติ…
เทคโนโลยี Directed Self-Assembly กำลังขีดเส้นแบ่งยุคสมัยของการผลิตไมโครชิปโลก และ Intel ก็ได้ก้าวเท้าลงไปยืนอยู่บนเส้นแบ่งนั้นแล้ว
โลกเทคโนโลยีกำลังเฝ้าจับตาดูการเดินหมากของสองฝั่งมหาอำนาจ ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า ผลลัพธ์จะเป็นเครื่องพิสูจน์ว่าใครคือผู้ที่มองเห็นอนาคตได้อย่างแม่นยำที่สุด
อดีตราชันย์อย่าง Intel จะสามารถทวงคืนบัลลังก์ความยิ่งใหญ่กลับมาได้อีกครั้ง หรือจะถูกบันทึกไว้เป็นเพียงตำนานที่พ่ายแพ้และหายไปจากแนวหน้าตลอดกาล
References : [intel,asml,anandtech,tomshardware,wccftech]